Ο Σταύρος Στέργιου γεννήθηκε στην Κορφούλα Καστοριάς στις 22 Αυγούστου 1939. Από μικρή ηλικία έμεινε ορφανός από πατέρα λόγω του πολέμου. Μετά την καταστροφή του χωριού του, η οικογένειά του μετακόμισε στο γειτονικό χωριό Κομνηνάδες Καστοριάς, όπου κατοικούσαν πολλοί Πόντιοι πρόσφυγες από τον Πόντο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη Γενοκτονία.

Μεγάλωσε σε ένα φτωχικό σπίτι, με τη μητέρα του να μεγαλώνει μόνη της έξι παιδιά. Ήταν το τρίτο παιδί της οικογένειας. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, η μητέρα του αναγκάστηκε να στείλει τον ίδιο και τα μικρότερα παιδιά σε ίδρυμα. Μετά από αρκετά χρόνια και όταν μεγάλωσε, έφυγε από το ίδρυμα και γράφτηκε σε τεχνική σχολή στη Θεσσαλονίκη.

Αναγκάστηκε να ζήσει μόνος του, δουλεύοντας παράλληλα και μαθαίνοντας την τέχνη του χτίστη. Μετά την αποφοίτησή του και έχοντας πλέον εξελιχθεί σε άριστο τεχνίτη, επέστρεψε στο χωριό του και εγκαταστάθηκε εκεί. Έχτισε το σπίτι του μεγαλύτερου αδελφού του και πραγματοποίησε πολλές εργασίες επισκευής στα σπίτια που είχαν παραχωρηθεί στην οικογένεια.

Μεγαλώνοντας σε ένα ποντιακό χωριό, ανάμεσα σε φίλους και συγχωριανούς, έμαθε την ποντιακή διάλεκτο για την καθημερινή επικοινωνία. Μέσα από τα πολλά γλέντια με φίλους, αγάπησε τον ήχο της ποντιακής λύρας. Παίζοντας αρχικά σε παγκάκια και μικρούς χώρους, άρχισε σιγά σιγά να εξελίσσεται μουσικά. Όταν άρχισε να εμφανίζεται στα καφενεία όπου σύχναζαν οι μεγαλύτεροι, του ζητήθηκε να παίξει λύρα, κι έτσι ξεκίνησε το μουσικό του ταξίδι. Από τότε δεν αποχωρίστηκε ποτέ τη λύρα του.

Δεν υπήρχε Σαββατοκύριακο χωρίς γλέντια, όπου φίλοι, νέοι και μεγαλύτεροι, τραγουδούσαν και έπαιζαν μουσική για να ξεκουραστούν μετά από μια δύσκολη εβδομάδα εργασίας.

Το 1975 αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αμερική για να μπορέσει να σπουδάσει τα παιδιά του. Εκεί σύντομα τον βρήκαν Πόντιοι ομογενείς που συμμετείχαν στην ίδρυση του Ποντιακού Συλλόγου Σικάγο «Ξενιτέας». Με τη δική του συμβολή και τη δυναμική συμμετοχή της νεολαίας και της ποντιακής κοινότητας, ιδρύθηκε επίσημα ο σύλλογος το 1977. Η πρώτη ετήσια χοροεσπερίδα γνώρισε τεράστια επιτυχία, καθώς η αίθουσα γέμισε από κόσμο που ήθελε να γλεντήσει με τον τρόπο που μεγάλωσε, παρόλο που βρισκόταν πλέον σε ξένη χώρα.

Την εποχή εκείνη τα ταξίδια στην Ελλάδα δεν ήταν συχνά, γι’ αυτό και η προσαρμογή και η δημιουργία μιας νέας ζωής στην Αμερική ήταν παρόμοια με την εμπειρία ξεριζωμού που είχαν ζήσει πολλοί Πόντιοι.

Ο Σταύρος Στέργιου έπαιζε λύρα για το χορευτικό συγκρότημα του συλλόγου, καθώς και σε πολλούς ετήσιους χορούς, γάμους, βαφτίσεις και σε οικογενειακές και φιλικές γιορτές.

Μαζί του μεγάλωσαν τα παιδιά του και αργότερα τα εγγόνια του, διατηρώντας τα ποντιακά ήθη και έθιμα. Ακόμη και τα δισέγγονά του άρχισαν να συμμετέχουν στον σύλλογο, συνεχίζοντας την παράδοση.

Στο πλευρό του βρισκόταν πάντα η Πόντια σύζυγός του Νίκη, το γένος Αποστολίδη, η οποία ήταν και γειτόνισσά του στο χωριό και στάθηκε στήριγμα για την οικογένεια.

Παρόλο που ο Σταύρος Στέργιου δεν είναι ποντιακής καταγωγής, κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν είναι Πόντιος, καθώς μιλά την ποντιακή διάλεκτο και παίζει κεμεντζέ σαν γνήσιος Πόντιος. Όταν τον ρωτήσεις τι είναι, θα σου απαντήσει πάντα με περηφάνια: «Πόντιος».

Οι φίλοι και οι κουμπάροι του είναι όλοι Πόντιοι, και μέχρι σήμερα συνεχίζει να ψυχαγωγεί τόσο τον εαυτό του όσο και όσους βρίσκονται γύρω του με τη μουσική του.

Stavros Stergiou was born in Korfoula, Kastoria, on August 22, 1939. At a very young age he lost his father due to the war. After the destruction of his village, his family moved to the nearby village of Komninades in Kastoria, where many Pontic Greek refugees from Pontus had settled following the Asia Minor Catastrophe and the Pontic Genocide.

He grew up in a poor household, where his mother raised six children on her own. He was the third child in the family. During the Greek Civil War, his mother was forced to place him and the younger children in an institution. After several years, once he reached a certain age, he left the institution and enrolled in a technical school in Thessaloniki.

He was forced to live independently, working while learning the trade of a builder. After graduating and becoming a skilled craftsman, he returned to his village and settled there. He built his older brother’s house and carried out many repairs on the homes that had been granted to the family.

Growing up in a Pontian village among friends and fellow villagers, he learned the Pontian dialect for everyday communication. Through the many gatherings and celebrations with friends, he developed a love for the sound of the Pontian lyra. At first he played casually on benches and in small gatherings, gradually improving his musical ability. When he began appearing in the cafés where the elders gathered, he was asked to play the lyra, and this marked the beginning of his musical journey. From that point on, he never parted from his lyra.

There was rarely a weekend without celebrations where friends—both young and old—would gather to sing and play music, relaxing after a hard week of work.

In 1975 he emigrated to the United States in order to provide educational opportunities for his children. Soon after arriving, he was contacted by Pontian Greeks who were involved in establishing the Pontian Society of Chicago “Xeniteas.” With his contribution and the active participation of the youth and the Pontian community, the association was officially founded in 1977. Its first annual dance was an enormous success, filling the hall with people eager to celebrate and preserve the traditions with which they had grown up, even while living in a foreign land.

At that time, travel back to Greece was not frequent, and the process of adapting to life in America resembled the experience of displacement that many Pontian Greeks had previously endured.

Stavros Stergiou played the lyra for the association’s dance group and performed at many annual dances, weddings, baptisms, and family and community celebrations.

His children grew up alongside him, followed by his grandchildren, all maintaining Pontian traditions and customs. Today even his great-grandchildren participate in the association and continue the cultural legacy.

At his side throughout his life was his Pontian wife, Niki Apostolidou, who had also been his neighbor in their village and who became a strong pillar of support for the family.

Although Stavros Stergiou is not of Pontian origin, no one would say that he is not Pontian, since he speaks the Pontian dialect and plays the kemençe like a true Pontian. When asked what he is, he proudly answers: “Pontian.”

His friends and koumbari are all Pontians, and to this day he continues to entertain both himself and those around him through his music.

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Κυριάκο Στεργίου για τις πληροφορίες και για τις φωτογραφίες που μας παραχώρησε για τον πατέρα του κ. Σταύρο Στεργίου.

We kindly thank Mr. Kyriakos Stergiou for the biographical information and the photographs for his father Mr. Stavros Stergiou.